Kunstenfestival Watou 2026: een goed jaar

Op een zeer zomerse donderdagmiddag, begin augustus, loop ik het Festivalhuis Watou in de Vlaamse Westhoek binnen. In een ruimte naast de boekwinkel liggen, op een grote pallet, stapels brochures, bijna een meter hoog. Op de omslagen prijkt een foto van een halfwitte tractorband met daarboven de titel GOODYEAR. Bij de naam van de auteur erboven gaat bij mij een lampje branden. Wanneer ik de brochure ’s avonds goed lees, valt het kwartje.

Twee keer eerder kwamen de krijtlijnen van Bart Lodewijks¹ op mijn pad, een keer in Kunsthal KAdE, Amersfoort, in 2018 en daarvoor op een andere plek die ik me niet direct voor de geest kan halen.
Terug thuis wilde ik graag iets over ‘Watou’ schrijven voor dit blog maar de sfeer van die plek beschrijft de kunstenaar al zeer treffend in de publicatie Goodyear. Ik besluit hem te mailen of we een passage uit de publicatie kunnen overnemen, al gauw volgt een antwoord: ‘Wat leuk, daar werk ik graag aan mee.’

In 2026 stelt Lodewijks, samen met Danielle van Zuijlen, het Kunstenfestival Watou samen (Michaël Vandebril is curator poëzie). Onder de titel Gemene Wegen gaan zij ‘met meer dan 60 kunstenaars en 25 dichters op zoek naar wat we delen, en onder welke voorwaarden dat kan werken’.²
Hieronder volgen enkele passages uit ‘Goodyear’, een eigen interpretatie van Lodewijks in de maanden in aanloop naar het festival.

☙

Voorjaar 2025 ontving ik een bericht van het Kunstenfestival Watou: ‘We zijn nog op zoek naar een curator voor 2026, met engagement dat al in 2025 start. Denk je hier eens over na? Het is niet te onderschatten, laat ik het zo voorzichtig uitdrukken…’ Direct daarna volgt een tweede mail. ‘Of samen met Danielle? Ik weet natuurlijk niet in hoeverre jullie nog samen zijn… en samen iets doen…’
Ik lees het opnieuw. En nog eens.
Vijf jaar geleden was ik een van de deelnemende kunstenaars. ‘Met jou durf ik het wel aan’, zegt Danielle. Ik beslis meteen dat ik mijn krijt mee zal nemen om verder te tekenen waar ik in 2021 gebleven was.
…

In de zomer van 2025 verdiepen we ons in het festival en het dorp. We lezen Dat was Watou. Dagboek van de Poëziezomers 1980-2008, van Gwy Mandelinck (1937–2024). Zijn naam duikt steeds op in archieven, in gesprekken. Op de nieuwe begraafplaats, waar de boomkwekerij begint, ligt zijn graf. De initiator. De taalmens. De bibliothecaris die het grensdorp op de kaart heeft gezet, overleed in 2024. Het dorp lijkt hem nog niet kwijt. Danielle leest voor uit het boek: ‘Ik wandel deze middag in de vrieskou anderhalf uur over “gemene wegen” die voor de ene helft België en voor de andere helft Frankrijk toebehoren.’ ‘Is “Gemene wegen” geen goede titel voor onze editie?’, vraagt ze zich af. Na ruim veertig edities is het festival even beroemd als berucht. Wie ging er niet naartoe?
In de zomer van 2021 meende ik Mandelinck te zien toen hij het plein overstak. Een rijzige man in een wijd zittend colbert, de panden sloegen open in de wind. Ik groette. Hij knikte.

Regen begint ook niet, die valt gewoon

…
Ik teken een korset voor de leeuw (standbeeld militaire en burgerlijke doden, Watouplein, red.). Ik leg hem aan de leiband.

De krijtlijnen houden de leeuw op zijn plek. De man midden op het plein laat ik ongemoeid.

‘Is dat kunst?’ vraagt een oude man. Hij leunt voorover, zijn jas hangt open.
‘Een tuigje voor de leeuw’, zeg ik.
Hij kijkt naar de leeuw. ‘Een dekmanteltje… Wanneer begint het?’
‘Veertien juli is de opening.’ Het begint te miezeren. ‘Regen begint ook niet, die valt gewoon’, zeg ik.
Hij wrijft over zijn been. ‘Kunst doet geen pijn. Dat is gunstig.’ Zijn mondhoek hangt een beetje. ‘Het monument staat hier al vanaf 1922.’
‘Ik zou u uitnodigen voor de opening, maar eigenlijk is het andersom…
U woont hier.’
‘Al vierentachtig jaar.’ Hij knikt en schuifelt verder. Ik kijk hem na.

De lantaarns op het plein gaan aan. Tekenen in de schemer heeft iets clandestiens. Het is slecht voor de ogen. Ik besluit dat het af is. Een lange man in een duffel, de kraag hoog opgetrokken, steekt schuin over naar café De Eendracht. Zijn jas slaat open in de wind. Niet Mandelinck. Natuurlijk niet. Ik berg mijn spullen op en ga hem achterna.

Lees verder in Goodyear, de publicatie van Bart Lodewijks, gebaseerd op aantekeningen, ontmoetingen en observaties in de maanden in aanloop naar Kunstenfestival Watou 2026. Het festival loopt nog t/m 30 augustus.

Veel dank aan Bart Lodewijks voor zijn groothartige medewerking.

Bronnen:
Bart Lodewijks – Bibliotheek
Persbericht Kunstenfestival Watou 2026 (PDF)

(Uitgelichte afbeelding: standbeeld Watouplein © Bart Lodewijks)